Επίδομα άγονης ειδικότητας: Δικαστική δικαίωση ιατρών του ΑΧΕΠΑ ανοίγει τον δρόμο και για άλλες ειδικότητες

 

Το Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης έκρινε ότι ο αποκλεισμός ιατρών άλλων άγονων ή δυσεύρετων ειδικοτήτων από το οικονομικό κίνητρο του ν. 4999/2022 παραβιάζει τη συνταγματική αρχή της ισότητας

Μία νέα και ιδιαίτερα σημαντική δικαστική εξέλιξη δημιουργεί δεδομένα που ενδέχεται να επηρεάσουν τη μισθολογική μεταχείριση εκατοντάδων ιατρών του Εθνικού Συστήματος Υγείας.

Με την υπ’ αριθ. 16865/2026 απόφασή του, το Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης δικαίωσε ιατρούς του Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης ΑΧΕΠΑ, οι οποίοι είχαν προσφύγει στη Δικαιοσύνη διεκδικώντας την καταβολή του οικονομικού κινήτρου «άγονης ειδικότητας».

Το επίμαχο οικονομικό κίνητρο θεσπίστηκε με τον ν. 4999/2022 και από 1.1.2023 χορηγήθηκε στους ιατρούς της ειδικότητας της Αναισθησιολογίας. Η δικαστική διαφορά αφορούσε το κατά πόσον είναι συνταγματικά επιτρεπτό να αποκλείονται από την ίδια παροχή ιατροί άλλων ειδικοτήτων, οι οποίες έχουν επίσης χαρακτηρισθεί επισήμως από την Πολιτεία ως άγονες ή δυσεύρετες.

Το Δικαστήριο έκανε δεκτή την αγωγή και έκρινε ότι η μη καταβολή της οικονομικής παροχής στους συγκεκριμένους ιατρούς συνιστά αδικαιολόγητη άνιση μεταχείριση, αντίθετη προς τη συνταγματική αρχή της ισότητας.

Παράλληλα, υποχρέωσε το Νοσοκομείο να καταβάλει στους ενάγοντες τα επιδικασθέντα ποσά, με τον νόμιμο τόκο.

Μία πρώτη σημαντική δικαστική απάντηση

Η απόφαση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς μέχρι σήμερα δεν είχε διαμορφωθεί ειδική νομολογία για το συγκεκριμένο ζήτημα.

Πρόκειται, κατά τα μέχρι σήμερα γνωστά και δημοσιοποιημένα δεδομένα, για την πρώτη δημοσιοποιούμενη δικαστική απόφαση που αντιμετωπίζει ευθέως το ζήτημα της επέκτασης του συγκεκριμένου οικονομικού κινήτρου σε ιατρούς λοιπών άγονων ή δυσεύρετων ειδικοτήτων, πέραν των Αναισθησιολόγων.

Η εξέλιξη αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον καθώς, εντός του Αυγούστου 2026, ακολούθησε και δεύτερη θετική δικαστική απόφαση για ιατρούς του Νοσοκομείου Σερρών, ενισχύοντας το ενδιαφέρον γύρω από το ζήτημα.

Δεν πρόκειται, ασφαλώς, ακόμη για παγιωμένη νομολογία. Ωστόσο, οι πρώτες αυτές δικαστικές κρίσεις δημιουργούν ένα σημαντικό προηγούμενο και ανοίγουν πλέον ουσιαστικά τη συζήτηση για τη δικαστική διεκδίκηση της παροχής και από ιατρούς άλλων ειδικοτήτων.

Τι προβλέπει ο νόμος

Με το άρθρο 54 παρ. 11 περ. Γα΄ του ν. 4999/2022 θεσπίστηκε, από 1.1.2023, ειδικό μηνιαίο οικονομικό κίνητρο για τους ιατρούς της ειδικότητας της Αναισθησιολογίας που υπηρετούν σε νοσοκομεία του Ε.Σ.Υ.

Το ύψος του κινήτρου ορίστηκε σε:

• 400 ευρώ μηνιαίως για τους ειδικευμένους και επικουρικούς Αναισθησιολόγους.
• 250 ευρώ μηνιαίως για τους ειδικευόμενους Αναισθησιολόγους.

Η συγκεκριμένη ρύθμιση, ωστόσο, δεν επεκτάθηκε στις υπόλοιπες ιατρικές ειδικότητες που αντιμετωπίζουν αντίστοιχο πρόβλημα στελέχωσης.

Και εδώ βρίσκεται ο πυρήνας της δικαστικής διαφοράς.

Ήδη από το 2022, με την υπ’ αριθ. Γ5α/Γ.Π.οικ.26364/28.4.2022 υπουργική απόφαση, η ίδια η Πολιτεία είχε χαρακτηρίσει ως άγονες ή δυσεύρετες, μαζί με την Αναισθησιολογία, και άλλες ιατρικές ειδικότητες.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

• Αιματολογία
• Ακτινοθεραπευτική Ογκολογία
• Ιατρική Βιοπαθολογία / Εργαστηριακή Ιατρική
• Ιατρική της Εργασίας και Περιβάλλοντος
• Ιατροδικαστική
• Κυτταρολογία
• Νεφρολογία
• Παθολογική Ανατομική
• Πυρηνική Ιατρική

Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, είναι εύλογο:

Εφόσον η ίδια η Πολιτεία έχει αναγνωρίσει ότι όλες αυτές οι ειδικότητες αντιμετωπίζουν σοβαρή δυσχέρεια στελέχωσης, είναι συνταγματικά ανεκτό να χορηγείται οικονομικό κίνητρο μόνο στους Αναισθησιολόγους;

Η κρίσιμη θέση του Δικαστηρίου

Το Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στη θεμελιώδη αρχή του άρθρου 4 παρ. 1 του Συντάγματος, που κατοχυρώνει την αρχή της ισότητας.

Η αρχή αυτή δεν αποκλείει κάθε διαφοροποίηση μεταξύ διαφορετικών κατηγοριών προσώπων. Ο νομοθέτης μπορεί να θεσπίζει διαφορετική μεταχείριση, υπό την προϋπόθεση όμως ότι αυτή στηρίζεται σε αντικειμενικά και εύλογα κριτήρια.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Δικαστήριο έκρινε ότι ο αποκλεισμός των ιατρών των λοιπών άγονων ή δυσεύρετων ειδικοτήτων δεν δικαιολογείται επαρκώς.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αντιμετώπιση της συνέπειας της άνισης μεταχείρισης.

Το Δικαστήριο υιοθέτησε την πάγια νομολογιακή αρχή σύμφωνα με την οποία, όταν ο νομοθέτης θεσπίζει μία ευνοϊκή ρύθμιση για συγκεκριμένη κατηγορία προσώπων, αλλά αποκλείει χωρίς επαρκή δικαιολογητικό λόγο άλλη κατηγορία που βρίσκεται υπό ουσιωδώς όμοιες συνθήκες, η αποκατάσταση της ισότητας μπορεί να γίνει με επέκταση της ευνοϊκής ρύθμισης και στους αδικαιολογήτως αποκλεισθέντες.

Η απόφαση επικαλείται συναφώς και σχετική νομολογία της Ολομέλειας και του Αρείου Πάγου.

Με απλά λόγια, το Δικαστήριο δεν περιορίστηκε στη διαπίστωση ότι υπάρχει διαφορετική μεταχείριση.

Έκρινε ότι, εφόσον ο αποκλεισμός δεν στηρίζεται σε επαρκή αντικειμενικό και εύλογο λόγο, η συνταγματική ισότητα μπορεί να αποκατασταθεί στην πράξη με τη χορήγηση της ίδιας παροχής και στους ιατρούς που αποκλείστηκαν αδικαιολόγητα.

Γιατί η απόφαση αφορά πολύ περισσότερους ιατρούς

Η σημασία της απόφασης δεν περιορίζεται στους συγκεκριμένους ιατρούς του ΑΧΕΠΑ.

Το ζήτημα αφορά έναν πολύ μεγαλύτερο αριθμό ιατρών του Ε.Σ.Υ. που υπηρετούν σε ειδικότητες τις οποίες η ίδια η Πολιτεία έχει χαρακτηρίσει άγονες ή δυσεύρετες, αλλά οι οποίοι μέχρι σήμερα δεν λαμβάνουν το αντίστοιχο οικονομικό κίνητρο.

Ήδη εκκρεμούν συναφείς υποθέσεις ενώπιον πολιτικών και διοικητικών δικαστηρίων σε διάφορες περιοχές της χώρας.

Η δικαστική διεκδίκηση έχει λάβει πλέον πανελλαδική διάσταση, καθώς σχετικές υποθέσεις αφορούν, μεταξύ άλλων, μεγάλα νοσοκομεία της Αττικής, της Πάτρας, της Κορίνθου και της Χαλκίδας, καθώς και νοσοκομεία και δομές υγείας της Κρήτης.

Ειδικότερα, μεταξύ των νοσοκομείων και δομών που αφορά η σχετική δικαστική διεκδίκηση περιλαμβάνονται το Τζάνειο, το Παίδων, το Ιπποκράτειο, το Σισμανόγλειο, το Ογκολογικό Κηφισιάς, ο Άγιος Ανδρέας και το Καραμανδάνειο Πατρών, τα Κέντρα Υγείας της Αχαΐας, το Νοσοκομείο Κορίνθου, το Νοσοκομείο Χαλκίδας, το ΠΑΓΝΗ, το Βενιζέλειο και το Κέντρο Υγείας Ηρακλείου Κρήτης.

Το γεγονός αυτό καταδεικνύει ότι δεν πρόκειται για μία μεμονωμένη δικαστική υπόθεση, αλλά για ένα ζήτημα που αφορά ιατρούς και νοσοκομεία σε ολόκληρη τη χώρα.

Ένα ευρύτερο θεσμικό ζήτημα

Πέρα από την οικονομική διάσταση, η υπόθεση θέτει και ένα ευρύτερο θεσμικό ερώτημα.

Μέχρι ποιο σημείο μπορεί ο νομοθέτης να διαφοροποιεί μισθολογικά εργαζομένους που βρίσκονται σε ουσιωδώς συγκρίσιμες συνθήκες;

Και ποιος είναι ο ρόλος του δικαστή όταν η διαφοροποίηση αυτή υπερβαίνει τα συνταγματικά όρια της αρχής της ισότητας;

Η υπ’ αριθ. 16865/2026 απόφαση δίνει μία πρώτη σημαντική απάντηση προς την κατεύθυνση της ουσιαστικής ισότητας.

Η εξέλιξη, ωστόσο, δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.

Οι αποφάσεις που θα εκδοθούν στο μέλλον από τα πολιτικά και διοικητικά δικαστήρια θα δείξουν εάν η συγκεκριμένη προσέγγιση θα υιοθετηθεί ευρύτερα και εάν θα διαμορφωθεί σταδιακά μία πιο σταθερή νομολογιακή γραμμή.

Σε κάθε περίπτωση, η απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης αποτελεί μία ιδιαίτερα σημαντική πρώτη δικαστική εξέλιξη και ανοίγει ουσιαστικά τη συζήτηση για την επέκταση του οικονομικού κινήτρου και στους ιατρούς των λοιπών άγονων και δυσεύρετων ειδικοτήτων του Ε.Σ.Υ.

Οι δικηγόροι της υπόθεσης

Η απόφαση εκδόθηκε επί αγωγής επικουρικών και ειδικευομένων ιατρών του Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης ΑΧΕΠΑ.

Την υπόθεση χειρίστηκαν οι δικηγόροι Δημήτριος Κουκιάδης, Επίκουρος Καθηγητής Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, Ευστάθιος Δοξάκης, Μ.Δ.Ε. Εργατικού Δικαίου, Ουρανία Ζερβομπεάκου, Μ.Δ.Ε. Εργατικού Δικαίου, και Παναγιώτης Χερχελετζής.

Σημείωση: Το πλήρες κείμενο της δικαστικής απόφασης δεν δημοσιεύεται προς το παρόν, καθώς περιλαμβάνει προσωπικά δεδομένα. Η δημοσίευσή του θα είναι δυνατή μετά την απαραίτητη απαλοιφή των στοιχείων που εμπίπτουν στην προστασία των προσωπικών δεδομένων.